سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

151

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى)

مؤلّف گويد : وصفى كه از باب افعل فعلاء همچون احمر ، حمراء باشد جمع مذكّر سالم نداشته بلكه جمع آن بىقاعده و مكسّر است فلذا جمع احمر ، حمر و حمران است و گاهى احامر نيز استعمال شده است . قوله : و لا فعلان فعلى كسكران ، سكرى : زيرا جمع آن مكسّر است لذا جمع سكران ، سكارى است . قوله : كصبور و جريح : ايندو نيز جمع سالم نداشته بلكه جمعشان مكسّر است فلذا جمع صبور صبراء و جمع جريح ، جرحى مىباشد . قوله : فى اعرابه السّابق : ضمير در « اعرابه » به جمع مذكّر راجع است . قوله : و ليس بجمع : ضمير در « ليس » به عشرون و بابه راجع است . قوله : لذلك : يعنى چون اقلّ جمع سه تا است . قوله : و ليس به : كلمه « واو » حاليه بوده و ضمير در « ليس » به « عشرون » و در « به » به جمع راجع است . قوله : لانّ مفرده : يعنى مفرد اهلون . قوله : و هو ليس علما : ضمير « هو » به اهل عود مىكند . قوله : الّذى ينسب اليه : ضمير در « اليه » به الشّيئ راجع است . قوله : لمن يدين به : ضمير در « به » به اسلام راجع است . قوله : لمن يقرئه و يقوم بحقوقه : ضمير منصوبى در « يقرئه » و ضمير مجرورى در « حقوقه » به قرآن راجع است . قوله : و قد جاء جمعه على اهالى : ضمير در « جمعه » به اهل راجع است . متن : « 37 » اولو و عالمون علّيّونا * و ارضون شذّ و السّنونا